Wednesday, August 15, 2007

Ойрд сэтгэл таагүй л байна

Хоёр хоногийн өмнө хөдөө гэрээс маань ээжийн тань бие тааруухан байна гэсэн хэл ирлээ.
Сэтгэл тавгүйтээд өдөржин утас цохилоо. Сумын төвийн холбоо гэж ёстой бүтэхгүй эд байна. Дээр нь холбооны залгагч эмэгтэй нь муухай ааштай бухимдуу байхад нэг юм хэлээд утсаа тасалчихна. Даанч утасны цаанаас юм даа....
Яалтай ч билээ. Тэр хүн өөрөө өвчин зовлон, үхэл хагацалтай учирч байгаагүй амьтан юм уу эсвэл арилчихсан дотортой нэгэн байх л даа. Утсаар нэлээдгүй хэл ам хийж байж арай гэж нэг юм аавтайгаа хэдэн минут ярьж сэтгэл онгойлоо.
Ээжийн маань хамраас 4 хоног дараалал цус гараад тогтоож чадахгүй эмнэлэгт цус нөхдөг тариа, донорын цусаар сэлбэж байгаа. Иймэрхүү зүйлтэй урьд өмнө учирч байсан хүн байвал өөрсдийн мэдэхээс хуваалцаарай.
Таних эмчээсээ учирыг тодоруулахад Зүрх, Элэг, Хамарны судас төсрах, Цусны өвчны аль нэг нь байх магадлалтай гэж ярьж байна.

Намайг энд ажил төрөлтэй байгаа болохоор санаа нь зовчихно гэж бодоод үнэнийг нуугаад байгаа боловуу гэж дотроо бас элдвийг бодно. Амьдралаа гэж.....

Tuesday, July 3, 2007

Таксины жолооч ахын хүүрнэл

Өчигдөр гадуур ажил хөөцлөлдөөд нэлээд бухимдуу, тэвдүүхэн өнгөрөөлөө. Юм хийлгэх гэж утсаар ярьж баталгаатай эсэхийг нь дахин дахин асуусан ч газар дээрээ очсон хойно бүтэхгүй газар ирчихэждээ хамаг ажил унагаачих вий гэж дотроо бодож суулаа. Өнөөдөр заавал амжуулах ажил учираас гарч такси барин бухимдахдаа хурдан хөдлөөч гэж хэлээд жолооч ах хүүгийн уурыг хүргээд авав.

Жирийн иргэн бидний эцэг эхээс ялгаагүй нэгэн эцэг(жолооч)-ын хүүрнэсэн богинохон мөртлөө нэгийг бодогдуулсан яриаг сийрүүлье.
Тэнгис кино театраас 100 айл хүрэх замд зуур монгол хүмүүс маань мөнгөний төлөө юуг ч золиослохоос буцахгүй юм даа гэж ажил бүтэлгүй явсандаа би ам нээлээ.
Жолооч ах "Төр нь хөлөө олохгүй байхад жирийн бид ямар байх нь ойлгомжтой" шүү дээ гээд Энхбаяр гуайг газар доогуур ортол авч өгч байна. Хөөрхий нийгэмийн өнөөгийн амьдралд санаа зовиносон бидний ирээдүй үр хойчын маань өсөж торинох эх орон маань үгүй болох гээд байна гэж хүүрнэлээ.
Тэр хүний Хятадууд хүйтэн зэвсэгээр биш манах зэвсэгээр монголыг маань үгүй хийх гээд байна гэж хэлэхэд надад их муухай жихүүдэс хүрч байсан. Ид насны монгол залуус маань эхнэр хүүхэд, охидоо орхиод гадаад руу хар жил хийхээр мөнгөний төлөө явж байна. Тэр хэмжээний хятад иргэд монголд маань орж ирж охид хүүхнүүдийг нь эргүүлж байна шүү дээ .
Ийм байхад монгол цус маань яаж цэвэр ариунаар байж эх орон маань хөгжих вэ дээ. Магадгүй 10 жилийн дараа Хаяа Хохь Монгол гэж хашгирсан монгол хятадын эрлийзүүд монголоор нэг болох байх гэхэд нь тийм амархан юм гэж юу байхав дээ гэж би мөчөөрхлөө. Яг үнэндээ жолооч ахын хэлсэн үнэний хувьтай юм.

Мэдлэг чадвартай хүн төрийн жолоог барьж чадна гэж ард иргэд маань итгэж Энхбаяр гуайг 10 гаруй жил төрийн бүх л албан тушаал, эрх мэдлийг өгч үзлээ. Тэр хүний мэдлэг чадвар эх орны маань хөгжилд, тус нэмэр болж чадахгүй нь нэгэнт батлагдлаа шүү дээ. Зүгээр энгийн монгол хар ухаантай, ажилсаг нэгэнийг тавих юмсан гэж их л бухимдуу хүүрнэсэн.

Monday, May 7, 2007

Голыг уруудаж биш өгсөж сэлцгээе

Тогтмол усанд завиар явахад сэлүүрдэх ядаргаатай ч урсгал усанд чиглэлээ өөрчилөхийн тулд илүү их хүч шаарддаг.
Хүн болгон өөрийн гэсэн хүсэл тэмүүлэлтэй хэдий ч түүнийгээ хэрэгжүүлэх түүндээ хүрэх гэсэн эрмэлзлэл нь биелэх нь ховор. Үнэндээ бид голын урсгалаар хөвж зогсох газартаа зогсож чадахгүй хөвөөд өнгөрчихөөд дараа нь эргэж сэлэх гээд байгаа юм шиг. Эргэж сэлэхэд илүү их хүч шаардах нь ойлгомжтой. Амьдрал гэдэг голын урсгалаар нь яваад байвал бидний хүсээгүй газарт маань хүргэчих болохоор голын урсгалыг дагуулж хүчийг нь ашиглаж өөртөө ашигтайгаар урсгахын төлөө өөртөө байх боломж бүхнээ дайчлан хичээх хэрэгтэй бололтой.
Амьдрал гэдэг голд сэлэхийн тулд олон янзын сэлүүрийг сонгож, ашиглах газар нь ашиглаж боломжгүй бол гараар ч сэлж болох юм.
Хэрвээ урсгал сөрөхөд таны хүч чадал дутвал хамгийн дотны чамайг гэсэн хэн нэгний сэлүүрийг мөн ашиглаж болох.

Энэ бүгдийн төгсгөлд амьдрал гэдэг энэ голын урсгалыг дагаж урссанаас сөрж сэлссэн нь амьдралын зорилгодоо хүрэх хамгийн зөв сонголт бололтой.

Thursday, April 5, 2007

Линукс системээс Виндоуз NTFS файл системийг ашиглах

Линукс үйдлийн системээс Виндоуз үйлдлийн системын файл системийг хэрхэн импорт хийж ажиллах талаар энгийн тусламж.

  • NTFS файл системийг дэмждэг хэрэгсэл суулгах

  • Импорт хийгдэх хавтас үүсгэх

  • NTFS файл системийг импортлон оруулж ирэх


  • NTFS файл системийг дэмжих хэрэгсэл суулгах
    ntfs-3g хэрэгсэлийг татаж суулгасанаар та виндоуз системийн NTFS файл системтэй ажиллах боломжтой болно.
    yum install ntfs-3g
    Хэрвээ дээрхи комманд ажиллахгүй, суулгах явцад алдаа гарч байвал доорхи холбоосоос татаж авч суулгах
    http://www.ntfs-3g.org

    Файл системийг импорт хийж оруулах хавтас
    Өөрийн систем дээрх /mnt/ энэ зам дээр импорт хийж ажиллах хавтасаа зааж өгөх эсвэл шинээр үүсгэх хэрэгтэй.
    Жишээний хувьд
    /mnt/windows

    Үндсэн импорт хийж оруулж ирэх коммандийг хэрэгжүүлэх
    mount -t ntfs-3g /dev/hda5 /mnt/windows
    /dev/hda5 - таны комьютер дээрхи виндоуз систем суусан диск
    /mnt/windows - виндоуз систмийг импорт хийж оруулж ирэх зам

    Виндоузын FAT төрлийн файл системийн хувьд ямар нэгэн хүндрэл байхгүй шууд

    mount -t fat /dev/hda5 /mnt/windows

    хандаж болно.

    Monday, March 26, 2007

    JavaBean ийг ашиглах тухай

    Бүх зүйл маш энгийн байдаг бөгөөд ойлгож ухамсарлаагүй хүмүүст тэдгээр нь хүнд хэцүү хэзээ ч давж гарч чадахааргүй даалгавар шиг санагддаг. Аливаа зүйлийг амархан гэж ойлгох, надтай адилхан хүмүүс үүнийг хийж бүтээдэг гэж өөртөө итгэж, хүч чадлыг өөрөөсөө л хайх нь чухал.

    JavaBean ийг хэрхэн ашиглах талаар маш энгийн ойлгомжтой жишээ бэлдлээ. Та бүхэн JSP дээр вэб аппликайшин хийх сонирхолтой түүндээ хэрхэн жава классуудыг хэрэгжүүлэх талаар судлаж байгаа бол. Миний энэ өгүүлэлд анхааралалаа хандуулаарай. Таньд бага ч гэсэн мэдлэг өгөхийг хичээлээ.

    Html хуудас дотор хэрэгжүүлэх жава классаа доорхи зарлалтаар оруулж ирэх юм.

    Дээрх код нь жава хэлний

    энэ үйлдлийг орлож чадах бөгөөд тухайн классын үр төлийг (instance) үүсгэж өгч байгаа гэж ойлгох хэрэгтэй.

    id=”calc” нь html хуудас дотор Calc классыг ямар нэрээр ашиглахыг тодорхйолж өгч байгаа болно.

    class=”src.Calc” нь html хуудас дотор хэрэгжүүлэх таны жава слассын нэр, багц байх ёстой.
    Calc.jsp файлыг харна уу. Таны ашиглах классын хувьсагчидын (property) нэр нь html хуудсан дэхь элементүүдийн нэртэй харгалзан адилхан байх ёстой.

    Хэрэгжүүлэх гэж байгаа Calc жава классд argx, argy элементүүд нь яг энэ нэрээр хувьсагч болон зарлагдсан байх ёстой. Ингэж чадвал тухайн классын шинж чанаруудыг set хийх үйлдлийг ганцхан мөр кодоор шийдэж болно.
    Дээрхи ганц мөр код нь тухайн классын бүх шинж чанаруудын утгыг html форм дахь утгуудаар тохируулж чадна.
    Хэрвээ та дээрх байдлаар кодоо бичсэн бол доорх hard кодыг бичихээс зайлхийж чадах юм.

    Тухайн хэрэгжүүлж байгаа классын функцуудыг хэрхэн дуудах талаар

    Calc классын функцыг html хуудас дотор дуудах код

    getInfo функцыг дуудах, getSum гэдэг функцыг Calc классаас дуудаж байна.

    Функц, хувьсагчын нэрлэлтийн асуудалыг та сайн анхаарах нь чухал бусадаар ямар нэгэн зөрчилдөөн бараг гарахгүй.

    jsp:getProperty тагийг ашиглах тохиолдолд таны дуудах гэж байгаа функц нь заавал get гэсэн угтвартайгаар жава классдаа зарлагдсан байх ёстой юм. Өөрөөр хэлбэл функцыг getSum гэж зарласан бол та үүнийг шууд дуудан ашиглаж чадах бөгөөд харин sum гэж нэрлэсэн бол үүнийг ашиглаж чадахгүй.

    Нарийвчлан тайлбарлавал jsp:getProperty таг нь property талбар дээр бичигдсэн утгын өмнө автоматаар get залгаад хайдаг гэсэн үг юм.

    Жишээ нь


    ийм код бичигдсэн бол. Таны ашиглах класст getInfolist гэсэн функц байгаа гэж энэ таг ойлгодог.



    JavaBean Example

    Monday, March 5, 2007

    Нууцлал хамгаалалт

    Интернетийн хэрэглээ өсч компьютерийн сүлжээ өргөжин тэлснээр нууцлалын асуудал яригдах болсон бөгөөд нууцлалын хэмжигдэхүүнүүдийг илүү ашигтай нарийвчлан авч үзэх шаардлага урган гарч ирч байгаа. Хувийн мэдээлэл болон кредит картыг хакардах, вирусын халдлагаас сэргийлэх талаархи асуудлын тухай.

    Танд нууцлалын хэмжигдэхүүнүүд болон нууцлалын талаархи мэдлэгийг өгөхийг зорьж буй юм аа.

    Зорилго:

    1) Мэдээллийн нууцлалын ач холбогдол, үндсэн ухагдахууны талаархи ойлголт

    2) Мэдээлэл боловсруулах системд гарч ирж буй осол болон ослын төрөл ангилалын талаархи ойлголт, тэдгээрийн хэрхэн менежмент хийх мэдлэг

    Мэдээлэлийн нууцлал

    Мэдээллийн нууцлал гэж юуг хэлэх үү ?

    Мэдээллийн нууцлал гэдэг нь мэдээллийн системийг янз бүрийн аюул занлаас хамгаалах явдал юм.

    Жишээ нь :

    Гэнэтийн санамсаргүй аюул

    Гэмтэл сааталын аюул

    Алдаа төөрөгдлийн аюул

    Гэмт хэргийн аюул

    Д элхийн хэмжээнд даган мөрддөг Хөгжүүлэлт болон Эдийн Засгийн Байгууллагуудад зориулагдсан нууцлалын журам байдаг.

    Дэлхий нийтээр дагаж мөрддөг энэхүү журмын хувьд “Мэдээлэлийн Системийн Нууцлал” –ыг дараах гурван шинжээр тодорхойлж үздэг.

    • Мэдээлэл итгэмжилэгдсэн байх

    Мэдээлэл рүү хандалт хийх үед зохиогчийн болон ямар нэгэн зөвшөөрлийг шаарддаг байх

    • Мэдээлэл тогтвортой, найдвартай байх

    Мэдээлэл нь аюулын төрлийн хандалтуудад өртөхөөргүй байх

    • Мэдээлэлийн бэлэн байдал

    Мэдээлэл нь зохих журмын дагуу хэдийд ч хандахад ашиглахад бэлэн байх

    Физик хамгаалалт

    Физик хамгаалалт гэдэг нь мэдээллийн системийн төхөөрөмжийн халдлага, газар хөдлөлт, үе ус, гал, аянга цахилгаан, тэрсэлт дэлбэрэлт зэрэг аюулаас хамгаалах асуудал юм.

    1)Найдвартай, Мэдээлэлийн бэлэн байдал ба Хэрэглэхэд хялбар байх (RAS – Reliability, Availability, Serviceability)

    Эдгээр гурван элемент нь мэдээлэлийн системийн гүйцэтгэлийг хэмжих үндсэн нэгж нь юм.

    1) Нэмэлт систем

    Төхөөрөмж гэмтвэл түүнийг дахин ажилд бэлдэх ажиглах системтэй байхыг хэлнэ.

    Жишээ нь хоёр талтай систем эсвэл хос зэрэгцээ систем байж болно.

    2) Fail-safe систем

    Системийн нэг хэсэг нь гэмтэлд орох тохиолдолд түүнээс систем унахад сэргийлж, сэргээх хамгаалалтын аюулгүй байдлын санаа юм.

    3) Fail-soft систем

    Системийн үндсэн чухал функционалиуд гэмтэл гарах үед өөр зарим функцруу шилжин ажиллах санаа

    2) Мэдээлэлийн системийн аюулгүй байдлын хэмжэгдэхүүний стандарт

    Мэдээлэлийн системийн аюулгүй байдлын ухагдахууны стандарт нь

    нууцлал хамгаалалтын бэлэн байдал, тогтвортой, итгэмжилэгдсэн

    байх гэсэн журамуудыг хангадаг.

    Японы засгийн газраас баталж мөрдөж байгаа Мэдээлэлийн Нууцлалын талаархи стандартын хувьд доор дурьдлаа.

    Энэ стандарт нь гурван зүйлд хуваагдана :

    Суулгалтын стандарт (100 журам)

    Технлогийн стандарт (26 журам)

    Үйлдлийн стандарт (66 журам)

    СС (Common Criteria) or ISO 15408 standard

    CC нь олон услын хэмжээнд мэдээлэлийн нууцлал хамгаалалтын үнэлгээний үндсэн зарчимуудыг ашигтайгаар хэрэгжүүлэх. 1980 оны эхээр Итгэмжилэгдсэн Компьютерийн Системийн Үнэлгээний Зарчим гэж америкт үүссэн. Үүнийг 10 ажил дагаж мөрдсөний дараа мэдээлэлийн технологийн хөгжилд нийцсэн илүү уян хатан, зохицих чадвар бүхий болгож TCSEC ийг өөрчлөх шаардлага тулгарсан. 1990 онд Олон улсын Стандарчилалын Байгуулалаас бүх нийтэд зориулсан үндсэн үнэлгээний стандартыг хөгжүүлсэн нь CC бөгөөд хүмүүс ISO 15408 стандарт гэж нэрлэх болсон.

    СС нь гурван хэсэгт хуваагдана.

    a) Удиртгал ба ерөнхий загвар

    Мэдээлэлийн технологийн нууцлалын үнэлгээ түүний үндсэн зарчим болон

    ухагдахууны тодорхойлолт ба үнэлгээний ерөнхий загварыг харуулна.

    b) Нууцлалын функционал шаардлагууд

    Үнэлгээний зорилтын дагуу функционал шаардлагуудыг илэрхийлнэ.

    c) Нууцлалын баталгааны шаардлагууд

    Компонентуудын баталгаажуулах шаардлагуудыг илэрхийлнэ. Энэ хэсэгт

    нууцлалын өгөгдөл болон нууцлалын үүргийг тодорхойлдог. Мөн үнэлэх

    баталгааны түвшинг харуулдаг. Үнэлэх баталгааны түвшин гэдэг нь TOE – д

    зориулагдсан баталгааны ангилалаас хамаарч тодорхойлдог.

    Saturday, February 10, 2007

    Япон орны тухай хамж шимээд

    Японы газар зүйн байршил, байгалын онцлог, хүн ам, зам тээвэр бүгдийг нь базаад (өөрийн бодлыг ч мөн оруулсан буй)

    Газар нутаг нь эргэн тойрон усаар хүрээлэгдсэн хэдэн арал дээр амьдардаг нөхдүүд юм байна. Хуурай газраар өөр улстай хиллэдэггүй түүгээрээ бас онцлогтой гэж байгаа. Hokkaidо, Honshu, Shikoku, Kyushu, Okinawa хэмээх таван том аралаас япон үндсэн эх газар бүрддэг. Энд ирэхээсээ өмнө нөхдүүд ёстой суух ч газаргүй хэцүүхэн байдаг байхдаа гэж боддож байлаа. Гэтэл энд чинь газар байхгүй биш байдаг бололтой. Газар хөдлөлтөөс болоод байшингаа тийм олон давхар бариж чаддаггүй бололтой гэхдээ чадалтай мөнгөтэй компаниуд нь доороо пүржинтэй олон давхар барилгыг сүндрүүлж өгдөг юм байна. Саяхан телевизороор гарч байсан нэг мэдээлэл дээр газар хөдлөх үед 55 давхар барилга 2 метер хүртэл савлахад нурахгүй гэж ярьж байсан мундаг юм хийдэг нөхдүүд шүү.
    Хувийн жижигхэн компани, айл өрхийн хувийн суу
    цууд нь ихэвчлэн 2 давхар байдаг.
    Байгаа эх газар нь уул, толгод гүвээ ихтэй, дээр нь
    ой мод гэж нэг гайтай нөхөр хаа саагүй ургана.

    Манайд бол мод хараад баярлаад л бөөнөөр тэрлүү машин унаа, нууц амраг энэ тэрээ чирээд амарна, архидна гээд гуяа алгадаад давхилдах байх.
    Ой мод, уул бол асуудал биш бололтой япончуудын
    хувьд ойг нь тайраад, уулыг нь нураагаад тэгшлээд байшин барилгаа бариж амьдарна. Уулыг дундуур нь нүхлээд туннел хийчихдэг энэ бол ердийн л үзэгдэл маш их байдаг анх хараад сонин санагдаж их хөдөлмөр хүч орсон байхдаа гэж бодогдсон шүү.


    Галт уулын бүсэд нь газар хөдлөлт их явагддаг учираас тэр бүсэд байшин, барилгаа намхан барьдаг юм байна.

    Хүн ам


    Япон улс нийт хүм ам нь 124 сая хүнтэй
    (энэ тоо одоо өссөн байх) , 11 том хотод хүн амынх нь 40% нь төвлөрөн амьдардаг.
    Нийслэл Токиод нь 8 сая гаруй хүн амьдардаг, харин бид
    ний байгаа Yokohama хотод гэдэг 3 сая 500 мянган хүн амьдардаг бөгөөд нийслэл дэхь хүн амын сууршилтаараа японд хоёрт нь ордог.

    Японы хүн амын сууршилтын мэдээлэл

    Зам тээвэр

    Анхны төмөр зам нь Токио, Yokohama ийн хооронд 1872 онд баригдсан гээд бодохоор маш олон жилийн түүхтэй юм.
    Япон орны нутаг дэвсгэр дээр 27000 км төмөр могой үргэлжлэн байдаг бөгөөд жилд ойролцоогоор 21 тэрбум хүн төмөр замаар үйлчлүүлдэг гэсэн статистик гарсан байна.
    Энгийн засмал замын урт нь 1.12 сая км урттай энэ бас аймшигтай тоо гарч байгаа биздээ манайх тэгсэн чинь 1000 км –т хар зам тавьж чадахгүй баларч байдаг.